Ministeries bij elkaar, eindelijk!

by Henny van Egmond on 18 april 2009

De laatste weken was er veel discussie over de vraag of vier ministeries bij elkaar moesten worden gehuisvest. Ondanks verzet van sommige ministers werd er uiteindelijk toch toe besloten. Het belangrijkste argument voor de gedwongen samenwoning is de reductie van het aantal ambtenaren en daardoor de behoefte aan minder werkplekken. Bij die argumentatie kun je vraagtekens zetten. Niet alleen is het geen enkel kabinet tot nu toe gelukt om echt minder ambtenaren te hebben aan het eind van een kabinetsperiode dan aan het begin, ook is kostenbesparing eigenlijk wel het slechtste argument dat je kunt gebruiken.

Politici hebben het vaak over de BV Nederland waarvan zij het bestuur vormen. Dan is het toch raar dat het bestuur bestaat uit een aantal ministers die vooral in het nieuws komen omdat ze het niet met elkaar eens zijn. Tegenstellingen zijn misschien wel het kenmerk van politiek bedrijven, maar de vraag is of dat ook zou moeten gelden voor een kabinet met de rijksambtenaren. Dat zou toch als een eenheid, gedreven door ambitie en op basis van een regeerakkoord, samen aan de slag moeten. Daar hoort ook een passende huisvesting zijn.

De raad van bestuur van een gemiddelde multinational zou het niet in het hoofd halen om voor elke eenheid binnen die organisatie een apart gebouw te kopen. Sterker nog, een gemiddelde raad van bestuur kiest er juist heel bewust voor om bij elkaar te zitten in één gebouw, vaak zelfs op een verdieping, zodat ze snel zaken kunnen doen met elkaar. Maar het bestuur van de BV Nederland kiest daar niet voor. Dat voert achterhaalde discussies over eigen gebouwen, eigen departementen, enzovoorts.

Stel je eens voor wat er zou gebeuren als een kabinet samen in een gebouw zou zitten. Als een team. Samenwerkend aan de gezamenlijke opdracht. In plaats van één keer in de week bij elkaar te kruipen in een antieke zaal om te onderhandelen over allerlei voorstellen. Ik denk eerlijk gezegd dat het bestuur van Nederland veel beter zou worden. Dat ministers elkaar meer zouden gaan helpen in plaats van als onderhandelaars namens hun eigen departement de wekelijkse kabinetsvergadering te bezoeken.

En de politiek dan, kun je je afvragen. Kijk, dat is nu het mooie van het voorstel. Stel nu dat het kabinet meer een eenheid wordt, meer de raad van bestuur van Nederland, dan kan de echte politiek in het openbaar in de Tweede en Eerste Kamer worden bedreven. Nu zie je dat ministers met hun fracties in achterkamertjes allerlei plannen voorkoken, overleggen met coalitiepartners in het geheim en dan als één blok naar buiten komen. Dat heeft niets met politiek te maken, alleen maar met macht.