Organiseren

Organisaties worden maar groter en groter. En dat is gek. De groei wordt altijd maar verklaard door de noodzaak om efficiënter te zijn, maar ergens verlies je de balans en neemt de effectiviteit van de organisatie af. Een organisatie ontstaat omdat er een specifiek doel mee wordt gediend. Feitelijk zijn de organisaties zoals we die nu kennen pas ontstaan na de industriële revolutie toen het verstandig was om werk en wonen te scheiden. Productiemiddelen moesten worden gekocht en waren duur, het productieproces werd opgeknipt waardoor meer mensen nodig waren die onderling afspraken moesten maken: de organisatie was geboren.

Naarmate organisaties groter werden was het steeds meer nodig controle- en beheersmaatregelen te nemen: management was een functie. Gebaseerd op de Tayloriaanse gedachte dat arbeiders lui waren en aangestuurd en gecontroleerd moesten worden, werd het onderscheid tussen werkvloer en management steeds groter. En hoe groter organisaties werden, hoe meer er gemanaged moest worden.

Tegenwoordig zijn de kosten om een organisatie in stand te houden enorm. Coördinatiekosten heet dat met een mooi woord. Omdat organisaties – en vooral ook de externe omgeving – steeds complexer worden, zijn er meer en meer mensen die zich bezighouden met stafzaken, zoals HR, communicatie of beleid. Managers zijn er in allerlei soorten en maten: behalve de gewone lijnmanagers hebben we nu ook programmamanagers, projectmanagers, procesmanagers, kwaliteitsmanagers, communicatiemanagers en ga zo maar door. Veel van deze managers hebben als belangrijkste taak de organisatie bijeen te houden.

De vraag is waar het eindigt. Wanneer worden de coördinatiekosten van een organisatie zo hoog dat ze niet meer betaald kunnen worden uit de opbrengsten? Het kan toch niet al te lang meer duren. Vooral niet omdat door de technologie het zeer makkelijk is (en goedkoop) om via het netwerk met iedereen samen te werken. Een van de mensen die gelooft dat organisaties (of instutions zoals hij ze noemt in het Engels) het moeilijk gaan krijgen door nieuwe netwerken is Clay Shirky. Hij sprak erover op TED.