Ik twitter, dus ik besta! (2)

by Henny van Egmond on 26 december 2009

Beatrix zegt een paar dingen over sociale media in haar kersttoespraak en heel Twitterland is in rep en roer. De kritiek van de koningin komt er in de kern op neer dat technologie mensen dichterbij lijkt te brengen, maar juist mogelijkheden creëert om veel afstandelijker met elkaar om te gaan. Er is sprake van verruwing en onverdraagzaamheid. Je kunt je namelijk altijd achter je scherm verschuilen. En het bevordert de individualisering.

Op Twitter volop boze reacties. Ze begrijpt er niets van. Ze is oud. Juist door sociale media is het contact in de samenleving herstelt. Zelfs minister Maxime Verhagen en andere bewindslieden worden er bij gehaald om te bewijzen hoe belangrijk Twitter wel is. Maar laten we wel wezen: heeft al het getwitter van Verhagen de politiek iets geloofwaardiger gemaakt, iets dichterbij de burger gebracht?

De boosheid van Twitteraars is een beetje onbegrijpelijk, het lijkt wel alsof ze het zien als een persoonlijke aanval, alsof de koningin hun speeltje afpakt. Terwijl Beatrix het woord Twitter niet eens in de mond heeft genomen. Het grappige is wel dat in die boze tweets niemand echt ingaat op de kern van de kritiek van Beatrix, daarvoor zijn de 140 tekens die je mag gebruiken kennelijk te gering. En dat is jammer, want Beatrix heeft natuurlijk wel gelijk.

Eerder schreef ik al een blog over twitteren. Ik kreeg er veel commentaar op – vooral in de fysieke wereld overigens – omdat ik deze nieuwe technologie niet omarm. Ik heb een twitteraccount en maak af en toe een berichtje ergens over. Inmiddels is het aantal mensen dat mij volgt verdubbeld van 52 naar 104. En dat is precies mijn kritiek. Als een kudde makke schapen stapt iedereen in weer de volgende nieuwe technologie. Ik roep iets over de onzin van Twitter, zeg dat ik het nauwelijks gebruik en heb gelijk het dubbele aantal volgers. Ben benieuwd wat er na deze blog weer gebeurt?

De vraag is natuurlijk: maken we eigenlijk echt gebruik van Twitter? Voegt het iets toe aan ons leven? Helpt het ons in ons leven? Kunnen we meer grip krijgen op de enorme informatiestroom die ons toch al overspoelt? Het antwoord is: soms, maar zeker niet altijd.

Eerst maar eens een paar feiten over Twitter, zodat we het in de juiste context zien. Net als bij andere nieuwe technologie zie je een enorme hype ontstaan in het begin. Bij Twitter is dat niet anders. Volgens cijfers zijn er 93,7 miljoen twitteraars in de wereld, maar slechts 7,1 miljoen mensen gebruikt Twitter regelmatig. En het aantal gebruikers is de laatste vier maanden gestaag aan het dalen nadat het in juli een hoogtepunt van bijna 9 miljoen actieve gebruikers had. Zie de grafiek Is Twitter in trouble? Duidelijker kan het niet zijn. Twitteraars zijn een uitstervend ras, zeker vergeleken met Hyves (9,5 miljoen actieve gebruikers, van wie het grootste deel in Nederland), Linkedin (45 miljoen) en Facebook (+200 miljoen).

De boze reacties van de twitteraars zijn natuurlijk van de mensen die de hele dag niet veel anders doen dan om de vijf of tien minuten een tweet produceren en dat aan hun kring van volgers te versturen. Die enorme stroom van informatie (door sommigen emotionele incontinentie genoemd) is op zich geen pretje. Daarom zijn er inmiddels twittertools die er voor zorgen dat de tweets van de honderden mensen die je volgt weer over keurige bakjes worden verdeeld. Het doet een beetje denken aan de overvolle inbox van je mail, maar als ik dat zeg zal ik wel weer voor oldskool worden uitgemaakt. Het standaardantwoord van twitteraars als ze niet op argumenten willen ingaan.

Maar alle gekheid even op een stokje. Heeft Beatrix nu een punt of niet? In mijn ogen wel degelijk. Twitter is maar een onbeduidend deeltje van de sociale media. De sociale media bieden natuurlijk voordelen bieden. Ik skype met mijn 85-jarige vader en mijn jongere neefje, ik gebruik MSN om met mijn broer van alles en nog wat te overleggen en vindt steeds meer mensen waarmee ik werk ook in die wereld. Maar dat contact is specifiek voor korte vraagjes. Als ik een goed gesprek wil hebben met iemand gaat niets boven fysieke aanwezigheid. En ik moet ook eerlijk bekennen dat sinds ik skype en msn heb iets minder bij mijn vader langsga of met mijn broer een biertje ga drinken in de kroeg. Ik denk dat het bij veel mensen zo is. Dat betekent dat we veel vaker achter een scherm zitten of op een mobiele telefoon zitten te twitteren, dan dat we echt in contact zijn met andere mensen. In dat opzicht zorgen sociale media dus wel degelijk voor individualisering en vereenzaming.

“Om te kunnen meeleven is tastbare nabijheid nodig. Echt contact ontstaat in daden en woorden. Taal is onmisbaar bij het opbouwen van vertrouwen”, zo zei Beatrix. Een waarheid als een koe. Dat blijkt ook in de werkomgeving. In bedrijven waar het nieuwe werken wordt ingevoerd blijkt dat keer op keer. Bij Microsoft is per team afgesproken wat de minimale fysieke contacten zijn die het team nodig heeft om te kunnen functioneren. Uit onderzoek bij Rabobank Nederland bij de invoering van de nieuwe werkstijl Rabo Unplugged wordt duidelijk hoe belangrijk sociale cohesie wordt gevonden en hoe dat afneemt als je elkaar niet fysiek ontmoet. Jan de Leede van ModernWorkx heeft veel onderzoek gedaan naar effectiviteit van teams en aangetoond dat in sommige gevallen werken in de virtuele wereld met behulp van allerlei technologie helemaal niet functioneel is.

En de zwarte kant van de sociale media is er natuurlijk wel degelijk. Misschien is die wel veel groter dan op het keurige Twitter. Want Twitteraars zijn toch vooral keurige mensen met een keurige baan, met een gemiddelde leeftijd van ruim boven de 35 zoals blijkt uit deze grafiek van Nielsen. Waar overigens ook uit blijkt dat jongeren het een volstrekt oninteressant medium vinden. Op veel communities (en dan heb ik het niet over Facebook of Linkedin) is dat heel anders en wordt er vrolijk op los gescholden, bereiden hooligans de komende vechtpartijen voor of wordt iemand weer genadeloos aangevallen. Het online pesten via bijvoorbeeld MSN neemt toe. Er is zelfs al een pestforum op Internet waar duizenden kinderen bij zijn aangesloten en hun verhalen vertellen. Kortom, het gebruik van sociale media is niet alleen maar positief.